افکس ۲۰۲۶؛ حرفهای تکراری و بی هدف
روز نخست افکس ۲۰۲۶ با سخنرانیهای افتتاحیه گذشت و روز دوم هم در همان مسیر میگذرد: غرفهها برپاست، بروشورها پخش میشود، عکس یادگاری گرفته میشود و مدیران از «دستاوردها» و «برنامهها» میگویند. اما اگر از این نمایشگاه بپرسیم برای بازار مالی ایران، در شرایط امروز کشور، چه خروجی عملی دارد، پاسخ هنوز روشن نیست.
نخستین نکته، خود سخنرانیهای افتتاحیه بود. وزیر اقتصاد، معاون بانکی وزارت اقتصاد، رئیس سازمان بورس، رئیس کل بیمه مرکزی و نایبرئیس مجلس — همه از تریبون افکس سخن گفتند، اما حاصل این سخنرانیها بیشتر بیان کلیات و تکرار حرفهای آشنا بود تا ترسیم یک چشمانداز کاربردی. هیچکدام نگفتند بازار مالی ایران در کوتاهمدت و میانمدت، با محدودیتهای موجود، دقیقاً از چه مسیری قرار است مشکل تأمین مالی بنگاهها، کسری بودجه و فشار تحریم مالی را سبکتر کند. نمایشگاهی که عنوان «صنعت مالی» را یدک میکشد، دستکم باید صحنهٔ پاسخ به همین یک پرسش باشد.
دومین نکته، جنس خروجیهاست. در دو روز گذشته رونمایی کم نبوده و تفاهمنامه هم امضا شده است؛ اما تفاهمنامههایی که دیدهایم بیشتر همکاریهای نهادی و آموزشیاند، نه توافقهای کاربردی تأمین مالی میان دولت و بخش خصوصی. انتظار حداقلی از افکس این بود که با توجه به ظرفیت نقدینگی موجود در کشور، چند سازوکار واقعی برای هدایت این نقدینگی به تولید و کاهش آثار تحریم مالی روی میز بیاید؛ اتفاقی که تا امروز نیفتاده است. رونمایی از محصول، جای تأمین مالی را نمیگیرد.
سومین نکته، شاید مهمترین آنها باشد: برای نخستینبار هر سه ضلع بازار مالی — بانک، بیمه و بورس — زیر یک سقف جمع شدهاند و این، بهترین فرصت برای ساختن برنامههای مشترک، از جمله تأمین مالی جمعی در مقیاس واقعی بود. اما در کنداکتور برنامههای نمایشگاه، جز یک کارگاه تخصصی فرابورس، هیچ برنامهٔ مشترکی با محوریت پیوند این سه ضلع دیده نمیشود. دلیلش را هم باید در خود بازیگران جست: بیشتر شرکتکنندگان با «استراتژی جزیرهای» آمدهاند؛ هر کس در غرفهٔ خودش، برای خودش، بیآنکه جزیرهاش پل به جزیرهٔ همسایه بزند. نمایشگاهی از جزیرههای جدا، بازار مالی یکپارچه نمیسازد.
و نکتهٔ آخر، خودِ ترکیب حاضران است. بخش قابل توجهی از بازیگران اصلی بازار مالی ایران به میدان نیامدهاند و همین غیبت، گویاتر از هر سخنرانی است: وقتی خود اهالی بازار، نمایشگاه بازار را جدی نمیگیرند، نمیتوان از بیرون انتظار معجزه داشت.
افکس ۲۰۲۶ تا امروز نمایشگاهی بوده برای دیدهشدن، نه برای حلکردن. دو روز دیگر باقی است؛ اگر قرار است این رویداد از یک گردهمایی سالانه به یک ابزار واقعی سیاستگذاری مالی بدل شود، باید از همین دوره، با خروجیهایش سنجیده شود، نه با تعداد غرفهها و سخنرانیهایش.
علی شریفی نیستانی، سردبیر رادار افکس
منبع: تأمین مالی
